AT5: Laatste nieuws

Burgemeester doneert 1500 euro aan actie voor nieuwe pietenpakken na brand

Mon, 02 Nov 2026 16:16:00 GMT

Burgemeester Halsema heeft beloofd 1500 euro over te maken voor de inzamelingsactie van de nieuwe pietenpakken. Afgelopen zomer gingen er 164 handgemaakte pakken verloren bij een brand in een stomerij. "De steun van de burgemeester is mooi en we zijn er ontzettend blij mee."

De organisatie van de intocht, Stichting Sinterklaas, heeft de teller van de crowdfunding de afgelopen dagen rap zien oplopen naar het uiteindelijke doel. Het beoogde bedrag voor de inzamelingsactie is 10.000 euro. Binnen 5 dagen staat de teller al op 9200 euro. "De intocht leeft bij veel mensen en dat is heel fijn", geeft Mark Sedney van de organisatie aan. "Dat is voor ons een compliment en daar doen we het als stichting voor. Het komt door de steun van de mensen allemaal weer goed."

Ook Femke Halsema wil graag bijdragen aan nieuwe pietenpakken en doneert 1500 euro uit het 'burgemeesterpotje'. Dat is een representatiefonds van de gemeente waarover de burgemeester zelf kan beschikken. Het bedrag komt niet bij de crowdfundingsactie, maar wordt direct gestort aan de stichting, bevestigt de woordvoerder.

Financieel gat

Voor de organisatie betekent het dus dat het streefbedrag in principe gehaald is, maar "Elke euro helpt ons nog steeds", geeft Sedney aan. "De aanschaf van nieuwe pakken heeft een financieel gat geslagen, dat wordt nu weer stukje bij beetje gedicht."

Andreaskruizen

De benodigde nieuwe pakken zijn aangeschaft en dus is de organisatie nu klaar voor de intocht. De pakken die verloren zijn gegaan hadden wel handgemaakte details, namelijk andreaskruizen, om een Amsterdams tintje aan te brengen. "De wens is om die mooie details weer toe te voegen, maar voor nu is het belangrijkste dat de intocht door kan gaan", aldus de organisatie.

160 Amsterdamse pietenpakken verloren gegaan bij brand in stomerij

Sun, 01 Nov 2026 14:00:00 GMT

Bij een brand in een stomerij zijn 164 handgemaakte pietenkostuums, die in Amsterdam bij de intocht worden gebruikt, verloren gegaan. Je zou het als onderwerp voor het Sinterklaasjournaal kunnen gebruiken, maar dit is afgelopen zomer echt gebeurd. Stichting Sinterklaas is daarna heel druk bezig geweest om ervoor te zorgen dat elke piet weer een pak heeft bij de intocht, en dat is gelukt.

De pakken gingen afgelopen juli in rook op bij een brand bij een stomerij in Nieuw-Vennep. Voor Stichting Sinterklaas was dat natuurlijk een behoorlijke aderlating. "Een pak kost al snel 300 euro en we hebben daarbij helaas niet alles terug kunnen krijgen van de verzekering. Naast de financiële schade is het een hoop regelwerk wat ons als vrijwilligers flink wat taken gaat kosten", vertelt Mark Sedney van organisator Stichting Sinterklaas.

Dat regelwerk wordt volgens Mark voldoende uitgevoerd. "We hebben gelukkig heel veel nieuwe pakken kunnen realiseren en daar zijn we blij mee. Mede dankzij donaties."

Andreaskruizen

De vorige pakken waren handgemaakt, vertelt Sedney. Zo waren er Amsterdamse elementen te zien op de pakken: ‘’We hadden andreaskruizen gemaakt op de pakken om het een Amsterdamse identiteit te geven. De pakken van nu hebben dat helaas niet, desalniettemin zijn het nog steeds kwalitatieve pakken.’’

Vandaag over twee weken is de intocht van Sinterklaas in Amsterdam, maar zorgen over de andere pakken zijn er niet. ’De pakken verschillen maar minimaal, dus de kinderen zullen een net zo leuk feest beleven." De intocht zal traditiegetrouw ook live te zien zijn op AT5.

De inzamelingsactie loopt nog, er is al ruim 9000 euro opgehaald.

U2 volgend jaar twee keer in de Johan Cruijff Arena

Thu, 29 Oct 2026 13:44:05 GMT

U2 gaat weer op wereldtournee. De Ierse rockband doet in het kader van The Greatest Show On Earth World Tour ook Nederland aan. Op zaterdag 5 en zondag 6 juni geven Bono, The Edge, Adam Clayton en Larry Mullen Jr. een concert in de Johan Cruijff Arena.

De tour staat in het teken van het vijftigjarig jubileum van de band en hun aankomende zestiende studioalbum, 'Carnaval De Luz', dat op 13 november 2026 verschijnt. De nieuwe single 'The Greatest Show On Earth', geschreven door U2 en Brian Eno, is inmiddels uitgebracht.

Het aankomende album is de eerste plaat met nieuw materiaal in negen jaar tijd en bevat onder meer de laatste zangopname van de onlangs overleden Dolly Parton.

De Europese reeks concerten gaat eind april van start in Stockholm. De Britse band Wolf Alice reist mee als voorprogramma voor de optredens in Europa en het Verenigd Koninkrijk. Het is voor het eerst sinds de afsluiting van The Joshua Tree Tour in 2019 dat U2 weer aan een stadiontournee begint. Meer recent maakte de band indruk met een reeks grensverleggende shows in de hypermoderne Sphere in Las Vegas.

De laatste keer dat U2 in Nederland te zien was, was in 2018. Toen gaf de band twee concerten in de Ziggo Dome. In 2017, 2009 en 2005 gaf U2 ook al concerten in het stadion dat toen nog Amsterdam Arena heette.

De voorverkoop is volgende week vrijdag. Je moet er wel iets voor over hebben. Staanplaatsen zijn 180 euro. Voor 250 euro zit je op de beste stoelen en de goedkoopste zitplaatsen kosten 85 euro.

25 jaar opleiding op het hoogste muzikale niveau: de Academie van het Concertgebouworkest

Thu, 29 Oct 2026 12:08:00 GMT

De Academie van het Koninklijk Concertgebouworkest bestaat vandaag precies 25 jaar. Het opleidingsinstituut geeft jonge musici de kans om een seizoen lang met het Concertgebouworkest te repeteren en te spelen. Huidige en voormalige leden van de Academie geven vanavond samen een jubileumconcert in het Concertgebouw.

De grote zaal in het Concertgebouw is deze middag niet beschikbaar, dus wordt er gerepeteerd in een zaal van de Q-Factory in Oost. Onder leiding van de Finse dirigent Klaus Mäkelä - vanaf september volgend jaar chef-dirigent van het Concertgebouworkest - bereiden zo'n kleine honderd musici zich voor op het Academieconcert vanavond.

Speciaal voor het 25-jarig jubileum zijn voormalig academisten vanuit heel Europa naar Amsterdam gekomen. Ook cellist Tom van Lent (50) is erbij. Hij was één van de twee eerste studenten van de Academie. "Ja, samen met Benjamin (violist Benjamin Scherer Quesada, red.), maar die is er nu niet bij. Wij waren de allereersten, dus wij hebben als allereersten een oorkonde gekregen van de academie. Het was toen wel heel anders dan nu. Nu is het een enorm uitgebreid instituut. En vroeger was het nog niet zo internationaal als het nu is."

Van Lent - al sinds 2004 cellist bij het Haagse Residentie Orkest - vindt het geweldig om weer even terug te zijn. "Het voelt meteen weer als een warm bad. Ik heb enorm genoten toen ik bij de academie zat, en dat gevoel heb ik meteen weer als ik hier tussen al die mensen zit. Iedereen is klaar om lekker te spelen. Heerlijk. Wel voel ik me heel oud. Iedereen is jonger dan ik."

Blinde auditie

Zoals de Belgische Teresa de Broeck. De 24-jarige fluitiste komt vers van het conservatorium en is één van de veertien jonge musici die dit seizoen is aangenomen. Daarvoor heeft ze onder meer een blinde auditie moeten doen. "Het is echt geweldig. Het is een toporkest. Iedereen speelt fantastisch en ik ben echt heel heel blij dat ik mee mag spelen en van iedereen mag leren."

Zoals elke leerling heeft ook De Broeck binnen het orkest een eigen mentor. "Dat is de eerste fluitist, Emily (Emily Beynon uit Groot-Brittannië, red.). Ze is echt superlief. Ik leer eigenlijk van iedereen, maar vooral heel veel van haar."

De jonge fluitiste hoopt later net als Van Lent in groot orkest te mogen spelen. Volgens de cellist is er na het conservatorium nauwelijks een betere leerschool. "Je leert meespelen met een professioneel orkest op het hoogste niveau. Je hebt wel orkestprojecten op het conservatorium met goede dirigenten, maar niet met de topdirigenten die ze hier hebben. Dat is een groot verschil. Daar komt bij dat dit een grote geoliede machine is waar iedereen zijn of haar plekje al heeft. Binnen een conservatoriumorkest is iedereen natuurlijk nog aan het leren, aan het zoeken."

Het jubileumconcert vanavond wordt bijgewoond door de beschermvrouwe van het Koninklijk Concertgebouworkest, koningin Máxima.

Elias Mazian is groot Stevie Wonder-fan: "Het is een wonderkind dat het waargemaakt heeft"

Wed, 28 Oct 2026 19:03:12 GMT

Een van de grootste soul-iconen ter wereld is vandaag in de stad. Niemand minder dan Stevie Wonder speelt vanavond in de Ziggo Dome zijn grootste hits zoals I Wish en Isn't she lovely.

Superfan en artiest Elias Mazian is erbij vanavond, voor hem is Stevie Wonder al van kinds af aan een inspiratie. "Ik denk dat hij muziek maakt die direct een weg vindt naar je hart. Maar dat hij ook ontzettend invloedrijk geweest is", vertelt Mazian.

Volgens Mazian was er zonder Stevie Wonder bijvoorbeeld geen R&B geweest. "Het is gewoon een wonderkind dat het waargemaakt heeft. Er is niemand zoals Stevie. En daarom is vanavond ook zo bijzonder."

Het concert is inmiddels begonnen en was volledig uitverkocht.

Rudi Fuchs (84), oud-directeur van het Stedelijk Museum, overleden

Mon, 26 Oct 2026 14:59:00 GMT

Rudi Fuchs, de oud-directeur van het Stedelijk Museum is zondagavond op 84-jarige leeftijd overleden. Dat heeft zijn familie bekendgemaakt. Tussen 1993 en 2003 had hij leiding aan het museum.

Fuchs was naast museumdirecteur ook schrijver, columnist, docent en tentoonstellingsmaker. Tussen 2009 en 2022 schreef hij wekelijks een artikel over kunst voor De Groene Amsterdammer. Ook schreef hij boeken over Karel Appel en Rembrandt.

'Eigenzinnig en soms moeilijk'

Kunstenaar Rob Scholte raakte zo'n twintig jaar geleden goed bevriend met Fuchs en werkte veel met hem samen. "Hoewel we totaal verschillende opvattingen hadden konden we het toch altijd goed vinden", vertelt Scholte aan AT5. "Hij heeft zich de laatste jaren ook flink voor mij ingezet toen mijn museum ontruimd moest worden."

Fuchs had een eigen stijl, waarmee hij soms ook mensen tegen de haren in streek. "Hij was ook soms moeilijk", vertelt Scholte. "Veel mensen hebben zich wel eens verongelijkt gevoeld." Toch herinnert Scholte Fuchs zich vooral vanwege zijn eigenzinnige, maar ook unieke kijk op kunst. "Banksy vond hij bijvoorbeeld niets", vertelt Scholte

"Het is erg jammer dat hij dood is en ik wens hem veel succes in het hiernamaals", vertelt Scholte tot slot.

Kijk hier de liveset terug van diverse dj's op AT5 en SALTO

Sat, 24 Oct 2026 13:26:11 GMT

AT5 en SALTO organiseren traditiegetrouw een ADE show op zender voor alle Amsterdammers. In nauwe samenwerking met DJ Gregor Salto ontvingen we grote namen in de studio. Gregor Salto en Pete Philly vroegen hen naar de belangrijkste ontwikkelingen in hun muziek en uiteraard trakteerden ze Amsterdam op een setje.

Veel nationale en internationale artiesten komen voor de conferentie en het festival naar de stad. Menig Amsterdammer pakt een dancefeestje mee. Maar wie zijn de artiesten achter deze sets? Wat drijft hen en wat betekent de dancescene voor hen? Voor het vierde jaar op rij nodigden de Amsterdamse dj’s Gregor Salto en Pete Philly artiesten uit de dancescene uit voor een liveset. Ze namen plaats op de bank bij Gregor en Pete waar ze vertelden over de laatste ontwikkelingen in de muziek, waar ze mee bezig zijn en wat ADE voor hen betekent.

Ook dit jaar verwelkomden we grote namen, waaronder: Mr. V, G-Wash10, Zakes Bantwini (ZA), Sofiya Nzau (KE), Bambounou (FR), FS Green, JAEL, Dux n Bass en Arion de Munck.

De set liever als aanjager van je dansavond gebruiken? De show is vanavond en morgenavond ook te zien op televisie bij AT5 om 22.00 uur.

Op dit ADE-feest juist geen harde beats: "Een plek waar je echt naar binnen keert"

Sat, 24 Oct 2026 12:30:27 GMT

Terwijl Amsterdam tijdens het Amsterdam Dance Event dreunt van de techno en house, zoeken bezoekers in De Thomas juist de rust op. Bij ZERØBPM komen ambientmuziek en meditatie samen. Negentig minuten lang draait het niet om dansen, maar om luisteren en tot jezelf komen.

ZERØBPM is een ambient- en meditatie-evenement dat bezoekers uitnodigt om even naar binnen te keren. Medeoprichter Stefan Beek omschrijft het als een plek waar alle afleiding wegvalt. “ADE gaat over uitgaan en bij ons gaat het over ingaan.”

Sommige bezoekers komen vooral voor de muziek, anderen zoeken juist het meditatieve aspect. Door negentig minuten stil te zijn en aandachtig te luisteren, krijgen ze de ruimte om even met zichzelf bezig te zijn.

Niet iedereen is gewend aan meditatie, maar dat maakt de ervaring niet minder leuk. Een bezoeker vertelt normaal niet zo met meditatie bezig te zijn, maar vond ZERØBPM juist verrassend leuk.''Vooral ook omdat het een beetje op elektronische muziek is'', aldus de bezoeker. Ook voor bezoekers die niet speciaal voor de meditatie kwamen, bleek het een fijne manier om ADE eens op een andere manier te beleven.

Dansend het weekend door: ADE-show op AT5 en SALTO

Thu, 22 Oct 2026 13:00:00 GMT

Het is herfst, en dat betekent: ADE! Veel nationale en internationale artiesten komen voor de conferentie en het festival naar de stad. Menig Amsterdammer pakt een dancefeestje mee. Maar wie zijn de artiesten achter deze sets? Wat drijft hen en wat betekent de dancescene voor ze? Voor het vierde jaar op rij nodigen de Amsterdamse DJ’s Gregor Salto en Pete Philly grote namen uit de dancescene uit voor een Live set.

AT5 en SALTO organiseren traditiegetrouw een ADE show op zender voor alle Amsterdammers. In nauwe samenwerking met DJ Gregor Salto ontvangen we grote namen in de studio. Gregor Salto en Pete Philly vragen hen naar de belangrijkste ontwikkelingen in hun muziek en uiteraard trakteren ze Amsterdam op een setje.

Ze nemen plaats op de bank bij Gregor en Pete waar ze vertelden over de laatste ontwikkelingen in de muziek, waar ze mee bezig zijn en wat ADE voor hen betekent.

Ook dit jaar verwelkomen we grote namen, waaronder: Mr. V, G-Wash10, Zakes Bantwini (ZA), Sofiya Nzau (KE), Bambounou (FR), FS Green, JAEL, Dux n Bass en Arion de Munck.

Geen hulp van mama meer nodig: hier leren vaders zelf haar vlechten

Wed, 21 Oct 2026 05:00:00 GMT

Elsa-vlechten, visgraatvlechten of invlechten: voor veel vaders is het een flinke uitdaging. Bij de workshop ‘Papa’s en Pony’s’ leren meisjesvaders hoe ze zelf de haren van hun dochters kunnen vlechten.

“Als er iets was met het haar van mijn dochters, stuurde ik ze naar mama toe”, vertelt initiatiefnemer Faizi Nazir. “Ik ben heel betrokken als het gaat om mijn vaderschap, maar wat betreft haar kon ik dat niet zijn. Dus toen dacht ik: dit moet anders.” En dus organiseerde Faizi Nazir een vlechtworkshop waarbij hij vaders leert vlechten.

In Engeland bestaat het initiatief ‘Pints and Ponytails’. Faizi liet zich hierdoor inspireren en besloot het concept naar Nederland te halen. Tijdens de workshop doet Nazir het vlechten eerst voor en daarna gaan vaders zelf aan de slag.

Lastige techniek

Het vlechten valt niet iedere vader mee. “In het begin is het wel spannend. Waar moet je beginnen?”, vertelt een deelnemer. Ook de techniek blijkt soms lastig, maar het resultaat mag er zijn. “Voor mijn eerste vlecht ben ik best wel blij.”

De vaders leren het niet alleen voor een mooi kapsel. “Het lijkt me heel leuk om een Elsa-vlecht te maken, of noem maar op. Ik weet zeker dat ik mijn dochter daar heel erg gelukkig mee maak”, vertelt een vader.

De workshop brengt ook iets anders teweeg. Nazir vertelt dat hij zich zorgen maakt over de wereld waarin zijn dochters opgroeien. Het zien van mannen die speciaal komen om het haar van hun dochters te leren vlechten, geeft hem hoop. “Dan denk ik: er is een klein beetje hoop dat de wereld goed kan zijn.”

Als het aan Nazir ligt, blijft het niet bij deze workshop. Hij heeft grotere plannen met ‘Papa’s en Pony’s’. “Mijn droom is om in Ahoy heel veel meisjespapa’s bij elkaar te brengen en ze allemaal te leren vlechten.”

“Een kans op de miljoen”: Na vergisverhuizing terug in de Bloemstraat

Tue, 20 Oct 2026 17:15:00 GMT

In De Straten van Amsterdam trekt AT5 de stad in, op zoek naar bijzondere verhalen van Amsterdammers uit alle hoeken van de stad. Deze week duiken we in de gemeenschapszin van een van de oudste straten van de Jordaan: de Bloemstraat.

We trappen de aflevering af bij een echte Amsterdamse: Bep. Ze woont inmiddels zo’n zes jaar in de Bloemstraat en heeft haar huis helemaal eigen gemaakt. Haar gordijnen zijn altijd open, en wie naar binnen gluurt, ziet een kleurrijke stadsoase met een bohemian sfeer. Overal staan paspoppen en liggen lp’s van David Bowie, Armand en Herman Brood. Bep is dol op vintage uit de jaren zestig en zeventig, en dat zie je terug in haar interieur.

Samen met Bep, onze sidekick, bezoeken we buurman Jaap. Hij interviewde bewoners van de Bloemstraat om hun verhalen te bewaren, maar vooral om het contact tussen buren te versterken. Zijn knusse woning staat vol eigen kunst, verf en schildersezels. Zelfs zijn keukenkastjes dienen als canvas. Op een van zijn schilderijen staat een jonge man. Hij is een van de dak- en thuislozen die Jaap in huis heeft genomen om te helpen.

Tot slot gaan we langs bij Caroline. Een jaar geleden verruilde ze haar geliefde Bloemstraat voor een woning in de Houthavens. Al snel kreeg ze spijt van die beslissing. Inmiddels noemt ze het zelf haar ‘grote vergisverhuizing’. Wat viel er zo tegen aan haar nieuwe woonplek? En hoe vond Caroline de weg terug naar de Bloemstraat, een van de meest gewilde straten van Amsterdam? Voor haar voelde die terugkeer als “een kans op de miljoen”.

Hoe gaat het nieuwe theater Meervaart eruitzien? Bewoners kunnen mening geven

Tue, 20 Oct 2026 15:50:00 GMT

De komst van een het nieuwe theater Meervaart aan de Sloterplas is een volgende fase ingegaan. Vijf architectenteams maakten een voorlopig ontwerp voor het toekomstige gebouw in Nieuw-West. Vandaag plaatste de gemeente vijf borden aan de waterkant met daarop de ontwerpen voor het nieuwe theater en de inrichting van de zuidwestoever van de Sloterplas.

Met een QR-code kunnen bewoners, ondernemers, bezoekers van de huidige Meervaart en andere belanghebbenden tot en met 29 oktober reageren op de voorstellen. De reacties op de ontwerpen worden verzameld door een commissie bestaande uit negen buurtbewoners en betrokkenen die advies uitbrengt aan een selectiecommissie. Die selectiecommissie kiest eind dit jaar welk bureau het ontwerp mag uitwerken en bouwen. De plannen zijn ook in het huidige theater de Meervaart te bekijken en op hun website.

Met een vragenlijst kunnen Amsterdammers hun mening geven op de vijf plannen. De ontwerpen zijn heel verschillend. Zo legt het ene architectenteam meer accent op het groen, is de vorm per ontwerp heel divers en is er ook groot verschil in hoeverre het theater ruimte inneemt van het water in de Sloterplas.

Een groep omwonenden is al jaren fel gekant tegen het nieuwe theater. Zo vinden dat de bouw teveel van het groen en de plas inneemt. Daarnaast vindt een groep dat het huidige theater de Meervaart behouden moet blijven en moet worden vernieuwd.

Hoe zwaar de reacties van de bewoners en betrokkenen wegen bij het nemen van de uiteindelijke beslissing van de selectiecommissie kon de gemeente niet zeggen. Wel moet er consensus zijn over welk ontwerp uiteindelijk zal worden uitgewerkt en gebouwd.

De ontwerpen zijn nog niet in beton gegoten, met de op- en aanmerkingen die de komende dagen worden verzameld en de adviezen van de selectiecommissie, wordt het voorlopige ontwerp verder uitgewerkt en zo nodig aangepast.

De selectiecommissie bestaat uit onder andere een stedenbouwkundige, architecten, een cultureel projectleider, een gebiedsontwikkelaar en Yassine Boussaid, de directeur van de Meervaart. Naar verwachting wordt in 2029 gestart met de bouw van het nieuwe theater.

Bij de dj School worden dj's klaargestoomd voor ADE: "Amsterdam is de voorhoede"

Mon, 19 Oct 2026 17:42:00 GMT

Deze week is het ADE in de stad. Dat het event een internationaal publiek trekt om een feestje te vieren, dat is bekend. Maar diezelfde liefhebbers melden zich ook bij de dj School in Oost om hier in de stad de fijne kneepjes van het vak te leren. Komende vrijdag organiseren zij een ADE-feest met diverse studenten, die achter de draaitafel hun debuut maken.

In 2008 werd de dj School opgericht door Olivier Meijs. Hij leidt al achttien jaar dj's op en probeert ervoor te zorgen dat zij zich kunnen ontwikkelen in wat voor muziek ze willen draaien, en met welke ambitie zij zich op de opleiding melden. "Mensen komen hier met hele uiteenlopende ideeën. De een wil gewoon op de zolderkamer plaatjes aan elkaar mixen en de ander denkt: ik wil hier mijn werk van maken."

Van beginner tot ADE

Een van die genres, house, wordt gedraaid door studente Richel, die dat probeert te combineren met techno. Ze kwam naar eigen zeggen binnen zonder basiskennis, maar is inmiddels gegroeid. "Ik kwam hier echt met 0 ervaring. Dus ik heb vooral heel veel geleerd over de basis van dj'en. Dus welke knoppen zijn er allemaal, de basics van muziek en welke genres zijn er überhaupt."

Aankomende vrijdag maakt Richel haar debuut bij het feest georganiseerd door de dj School bij The Fifth in Oost. Bij dit evenement krijgen studenten van de opleiding zo een eerste kans om zich te laten zien tijdens ADE.

Speciaal evenement

Justin, afkomstig uit Calgary, Canada, is deze week speciaal naar de stad gekomen om te leren draaien bij de dj school en het bijwonen van ADE. Justin kijkt met bewondering naar ADE en de dancescene van de stad: "Voor mij is het echt heel cool. Jullie hebben een ecosysteem dat alles elkaar voedt. Van de opleidingskennis tot de locaties die jullie hebben. Zo'n soort gevoel hebben wij niet in Canada."

Olivier beaamt dat en ziet dat de stad een leidende rol speelt in de dancescene. "Mensen willen gewoon meemaken wat hier speelt", legt hij uit. "Je ziet het ook dat ze hier soms met stromingen aankomen die vijf jaar geleden helemaal hot waren, waarvan ik denk: hier was het vijf jaar geleden hot. Dan is er in Amsterdam alweer wat nieuws. Dit is de voorhoede en dat willen mensen meemaken."

Amsterdamse regisseur maakt kans op een Emmy Award: ''Heel sick en surreëel''

Sun, 18 Oct 2026 11:47:04 GMT

Een internationale Emmy Award winnen: voor de Amsterdamse regisseur Thijs Bouman komt die droom ineens een stap dichterbij. Zijn serie 'De Achterblijvers' is genomineerd. Een bijzondere nominatie, want Bouman is dit jaar de enige Nederlander die kans maakt op de prestigieuze prijs.

Een beetje bescheiden, maar met een grote glimlach, vertellen regisseur Thijs Bouman en hoofdrolspeler Brandon River Coene dat ze trots zijn. ''Heel sick, surreëel'' en ''heel blij mee, wat een aangename verrassing.''

De serie, over jongeren die noodgedwongen thuisblijven in de zomervakantie, neemt het op tegen producties uit Chili, de Filipijnen en het Verenigd Koninkrijk. Regisseur Thijs Bouman hoopt met deze nominatie voor een Emmy Award dat er meer aandacht komt voor de thema's die hij aansnijdt. ''Het gaat over huiselijk geweld, rouw en onzichtbare armoede. Als je open bent over deze onderwerpen, kan dat de pijn ook verlichten. Ik denk dat het heel goed is voor kinderen die in zo'n situatie zitten, om zichzelf in een serie te herkennen.''

Toch is er ook een kleine tegenvaller: door de hoge kosten kan niet iedereen mee naar de uitreiking in New York. Maar dat mag de pret niet drukken, volgens Bouman: ''Of we nou winnen of niet, we zijn ontzettend blij dat er weer aandacht komt voor deze serie. Het is sowieso nu al een groot feest en ik ben supertrots op het hele team.''

Thijs Bouman reist samen met zijn producent af naar New York voor de uitreiking van de Emmy Awards. Op 23 november horen ze of ze de prijs mee naar huis mogen nemen.

Rapper annuleert concert uur voor aanvang wegens 'expliciete beelden' in nieuwe club Annie van Melkweg

Sat, 17 Oct 2026 12:55:00 GMT

Rapper Hulvey heeft een uur voordat hij het podium op zou gaan in Club Annie, de nieuwe club van poppodium Melkweg, zijn concert afgezegd. De christelijke rapper zegt dat er in de zaal te veel 'expliciete beelden' hingen.

De show van de Amerikaanse rapper was uitverkocht, maar ging op het laatste moment niet door. De rapper liep naar buiten, waar nog een rij stond met fans, om te vertellen dat ze helaas weer naar huis konden. Volgens Hulvey waren de beelden en objecten die in de zaal stonden zo expliciet dat hij niet eens kan vertellen wat er precies hing, zo zegt hij in een video op Instagram.

"Ik kan er niet mee leven om mijn fans de dingen te laten zien die op de muur stonden tijdens mijn concert", zo reageert de artiest. De rapper heeft tieners en jongere kinderen als fans en het was een grens die hij niet wilde overschrijven.

'Een verlaten seksclub'

Toen de rapper zijn concert aankondigde, bleek de belangstelling voor het concert groot. De kaarten gingen zo snel dat de Melkweg besloot om het optreden te verplaatsen naar het pas geopende Club Annie, aan de overkant van het poppodium. Hulvey stelt dat hij niet vooraf was geïnformeerd over hoe de nieuwe locatie eruitzag en dat hij pas op dat moment erachter kwam.

Ondanks dat de rapper niet kwijt wil over hoe de concertzaal eruitzag, is er wel al veel bekend over de uitstraling van de club. In een interview met Het Parool afgelopen september vertelde programmeur Milou Zoer dat 'het moet een beetje een donker sekshol moet worden hier'.

Reactie rapper

De rapper laat aan AT5 weten dat het nooit aan zijn agent is doorgegeven dat het optreden naar Club Annie is verplaatst. Hij zegt dat er 'pornografische afbeeldingen' op de muren te zien waren en dat er 'seksuele voorwerpen' in de zaal stonden. "We hebben fans die kinderen zijn en we willen ze beschermen tegen blootstelling aan zulke dingen. Ik had mijn kinderen bij me tijdens de show en zou nooit willen dat ze zulke dingen zien."

Hij zegt zijn fans te willen bedanken voor hun begrip. "Ook al hebben ze zo lang op dit moment gewacht. Mijn team werkt erg hard om een nieuwe datum te plannen."

De Melkweg laat aan AT5 weten de keuze van Hulvey te respecteren en dat zij zich verder onthouden van verder commentaar.

Veel steun online

De christelijke rapper krijgt op zijn reactievideo veel steun van fans. Velen zeggen hem te begrijpen en dat ze het goed vinden dat hij de jongere fans beschermt tegen het zien van de beelden. "Goede keuze!", zegt een van hen. "Amen!", reageert een ander.

De rapper wil de stad niet verlaten zonder dat zijn fans van een concert kunnen genieten. Hij zegt bezig te zijn met het zoeken van een alternatieve locatie in de stad. Onder andere ChristenUnie-Kamerlid en oud-raadslid in Amsterdam Don Ceder reageert op de post dat hij hem wil helpen met het vinden van een geschikte plek.

Amsterdamse acteur en schrijver Maarten Spanjer op 73-jarige leeftijd overleden

Sat, 17 Oct 2026 06:42:25 GMT

Acteur, televisiemaker en schrijver Maarten Spanjer is op 73-jarige leeftijd overleden. Dat laat zijn vriendin weten aan De Telegraaf. Spanjer, onder andere bekend van de film Spetters en het programma Taxi, had blaas- en prostaatkanker.

Bij de in 1952 geboren Amsterdammer werd vorig jaar blaas- en prostaatkanker vastgesteld. Een lange tijd hield hij de ziekte voor zichzelf, maar afgelopen augustus vertelde hij in een interview met De Telegraaf het verhaal. De acteur had een ingrijpende operatie ondergaan, waarbij zijn blaas en prostaat werden verwijderd.

Spanjer was in het interview nog erg optimistisch en vertelde dat hij zich wel goed voelde. Zijn vriendin vertelt aan de krant dat het de afgelopen twee weken erg snel ging nadat er nieuwe uitzaaiingen waren gevonden.

Een van de programma's waar Spanjer het bekendst van was, was het programma Taxi. Daarin pikte hij vermomd als taxichauffeur passagiers op en maakte hij een praatje met hen, terwijl alles werd gefilmd door verborgen camera's. Met het programma won Spanjer de Gouden Roos van Montreux; het meest prestigieuze Europese festival voor programma's op televisie.

Onze tips voor de beste gratis feestjes tijdens Amsterdam Dance Event

Sat, 17 Oct 2026 06:00:00 GMT

Vandaag gaat de 30e editie van Amsterdam Dance Event van start. Met 3600 artiesten, 1300 events en 300 locaties is het soms moeilijk kiezen. Veel feesten zijn al uitverkocht, maar niet getreurd: we hebben de beste gratis evenementen voor je op een rij gezet.

Nous'klaer

Zoals ieder jaar gooit het Rotterdamse technolabel Nous'klaer in Borisov (Houthavens) een gratis feestje. Dit keer op zaterdag 24 oktober. Zaterdag staan onder meer Altinbas, Dirtydms, Mattias El Mansouri, Meetsysteem en labeloprichter Sjoerd Oberman achter de decks. Van 13.00 tot 1.00 uur kun je er terecht, en misschien zelfs wel langer dan dat.

Bordello Aperitivo

Het pand waar vroeger heroïnebaron Frits van de Wereld aan de touwtjes van de Amsterdamse onderwereld trok, is tegenwoordig het onderkomen van Bordello Aperitivo. Heel ADE organiseren ze gratis evenementen. Bij Bordello ben je aan het goede adres als je van groovy house en disco houdt. De programmering bestaat uit events die worden georganiseerd door verschillende platenlabels. Zo draait vrijdagmiddag het Nederlandse duo Kraak & Smaak samen met andere mensen van hun label Boogie Angst.

Tokyo After Dark

Ben je benieuwd naar hoe een nacht in Tokyo klinkt? Grijp dan komende vrijdag je kans. In Blend XL in de Regulierdwarsstraat organiseren ze dan Tokyo After Dark: ZIPANG. De line-up is bijna uitsluitend gevuld met techno-dj's uit het land van de rijzende zon.

A Tribute to DJ Romain

In lhbtiq+-bar Blend XL wordt nog meer georganiseerd waarvoor je geen entree hoeft te betalen. Te weten True House LA - A Tribute to DJ Romain. Zondag 25 oktober, tussen 17.00 en 00.00 draaien verschillende dj's in de geest van de old school house-dj, die in maart overleed. Romain was al actief in de housewereld van New York in de jaren negentig en stond bekend om de soulvolle spin die hij aan zijn setjes gaf. Dat is ongeveer ook wat je volgende week zondag kunt verwachten van de door hem geïnspireerde dj's die dan op de line-up staan.

Mystra

Ook in Eighty Four in Oost is er tot twee keer toe een gratis programma. In samenwerking met het Londense Mystra hebben ze een line-up neergezet waar ze de gevestigde namen afgewisseld worden met opkomende dj's. Qua muziek draait het allemaal om verschillende versies van house en trance. Kun je er woensdag niet bij zijn? No worries, vrijdag organiseren ze het nog een keer.

Random Vinyl Marathon

Verderop in Oost, in de Q-Factory, kun je op meerdere momenten naar de Random Vinyl Marathon. In een van de oefenruimtes in de kelder van het pand wordt op verschillende dagen tussen 8.00 en 00.00 gedraaid. In totaal staan zestig dj's op het programma. Allemaal krijgen ze een uur de tijd om hun vinylverzameling ten gehore te brengen. Kleine winstwaarschuwing: met 25 man zit het zaaltje waar gedraaid wordt al ramvol. Gelukkig is er ook een livestream, dus je kunt van tevoren een inschatting maken of je erin past.

30 jaar ADE: hoe een kleine netwerkconferentie uitgroeide tot 's werelds grootste dansmarathon

Sat, 17 Oct 2026 05:00:00 GMT

Volgende week woensdag begint het Amsterdam Dance Event (ADE). Wat dertig jaar geleden begon als een kleine netwerkconferentie voor zo'n driehonderd mensen, is uitgegroeid tot een mega-evenement. Meer dan 300 locaties, ruim 600.000 bezoekers en zo'n 3500 artiesten. En dat ging niet zonder moeite: "Elektronische muziek werd vaak niet eens als echte muziek gezien."

De eerste editie was vooral een netwerkevenement voor mensen uit de dance-industrie. Platenbazen, labels en andere professionals kwamen naar Amsterdam om elkaar te ontmoeten en zaken te doen. Richard Zijlma was vanaf de eerste dag bij ADE betrokken als productiemanager en werd na drie edities directeur. Die functie vervulde hij tot 2018. Elektronische muziek werd in die tijd vaak niet eens als echte muziek gezien, vertelt hij. Die houding veranderde pas later.

Met ADE probeerden Zijlma en zijn team zowel Nederland als danceland als het genre internationaal op de kaart te zetten. Ze haalden grote internationale dj’s, organisatoren en platenlabels naar Amsterdam. Overdag werd er genetwerkt in De Balie en ’s avonds traden dj’s op in onder meer de Melkweg, Paradiso en de Escape. "Het stond nog echt in de kinderschoenen. Ik weet ook dat men zich na de eerste editie afvroeg: moeten we hier wel mee doorgaan?", vertelt Zijlma.

Ook de gemeente liep aanvankelijk niet bepaald warm voor ADE. Elektronische muziek werd geassocieerd met drugsgebruik en de gemeente probeerde zelfs de grootste concurrerende danceconferentie, Sonar, naar Amsterdam te halen. "Ik dacht: what the fuck, en ben heel boos geworden. Uiteindelijk is het plan ingetrokken", zegt Zijlma. Ook sommige nachtclubs, zoals de Melkweg, dreigden niet meer mee te doen. "Ze konden meer baromzet verdienen aan een reguliere avond, maar ik wist ze te overtuigen om binnenboord te blijven."

Tiësto, Corsten en Van Buuren

Terwijl ADE niet meteen een vlucht nam, werd de dancescene ondertussen steeds groter. Nederlandse dj’s als Tiësto, Armin van Buuren en Ferry Corsten werden internationale supersterren. Ook feestorganisatoren als ID&T en Dance Valley timmerden wereldwijd aan de weg. Zijlma probeerde grote namen aan het festival te binden en in oktober naar Amsterdam te krijgen.

Het grote voordeel was dat mensen niet langer de hele wereld hoefden af te reizen om elkaar te ontmoeten. De deals konden in Amsterdam worden gesloten. De Nederlandse dj en producer Steve Rachmad was er tijdens de eerste edities ook bij. "Het was nog heel klein en vooral gericht op de commerciële kant van de elektronische muziek", vertelt Rachmad. "Maar het was wel het moment in het jaar waarop je veel mensen kon ontmoeten."

Elektronische muziek als kunstvorm

ADE groeide verder, met steeds meer bezoekers, artiesten en locaties. Tegelijkertijd kreeg elektronische muziek steeds meer erkenning als kunst- en cultuurvorm. "Eerst kregen we geen vergunning voor het ophangen van ADE-vlaggen door de stad", vertelt Zijlma. "We werden niet gezien als cultureel festival." Die houding van de gemeente veranderde en het evenement werd mede daardoor steeds zichtbaarder in de stad.

Ook werden tijdens ADE steeds vaker feesten georganiseerd in culturele instellingen en op bijzondere locaties. Zo organiseerde feestorganisator Audio Obscura de eerste feesten met elektronische muziek in het Muziekgebouw en het Concertgebouw. ''We wilden deze muziek ook op dit soort plekken zien'', zegt Jeroen Fontein, medeoprichter van Audio Obscura. ''De dj op de plek van de dirigent, om te laten zien dat artiesten van deze tijd zo’n plek ook verdienen.'' Later volgden feesten in de fietstunnel van het Rijksmuseum, de Nieuwe Kerk en het Centraal Station.

ADE verspreidde zich als een olievlek over de stad, met inmiddels meer dan 1200 evenementen. "Er is een enorme diversiteit aan verschillende feesten", zegt Timo Pisart, muziekjournalist voor 3voor12. "Van hele kleine niche-undergrounddingen waar geen haan naar kraait tot aan de allergrootste mainstream commerciële knallers in de Ziggo Dome." Volgens critici is het daardoor inmiddels te commercieel geworden.

Ook is het de vraag of ADE zijn positie als belangrijkste ontmoetingsplek voor de dancewereld kan vasthouden. Volgens Zijlma is de industrie steeds mondialer geworden met labels en feestorganisatoren van over de hele wereld. Ook kiezen sommige dj's ervoor om niet meer altijd aanwezig te zijn tijdens ADE. ''Er zijn dj's die liever hun residenties doen op Ibiza of in Las Vegas, zonder dat ze in oktober per se naar Nederland moeten komen'', zegt Timo Pisart.

Oud T-shirt en een Harley: Robertino is een gelukkig man

Sun, 11 Oct 2026 12:31:00 GMT

Het tankstation aan de IJburglaan is zijn vaste stek. Robertino Lynch komt er vaak even koffiedrinken, voordat hij met zijn motor de stad in gaat. Met zijn Harley is hij naar eigen zeggen begonnen aan zijn tweede jeugd. "Ik heb dit al heel lang willen doen."

"Sommigen noemen het een midlifecrisis." Robertino moet erom lachen. "Ik heb altijd al een motor willen hebben. Het is ook wat makkelijker in de stad dan met een auto, vind ik." Hij is een liefhebber, want thuis heeft hij nog een motor staan. Een klassieke om precies te zijn. "Het is een Honda GL1000 uit '79. De onderdelen daarvan zijn toch wat aan het slijten en er is moeilijker aan te komen. Vandaar dat ik deze Harley nu heb. Ik wil hem nog wel gaan customizen."

Pas tien jaar rijdt Robertino op een grote motor. Hij had al langer kriebels. "Als ik mensen motor zag rijden, dacht ik elke keer: 'Oh ja, dat zat ook nog in de planning.'" Ondanks dat zijn vrouw niet zo blij is met zijn motorrijden, gaat ze soms wel achterop. "Als ik dan gas geef en wat harder ga, voel ik haar wel alles aanspannen."

Iets anders wat zijn vrouw minder leuk vindt, is Robertino's garderobe-etiquette. Hij komt goed voor de dag, maar onder de banden van zijn rugzak verbergt hij een aantal gaten in zijn shirt. "Mijn vrouw zegt heel vaak: Heb je dat gatending weer aan?', maar ik vind het lekker zitten." Dit is hoe hij het doet met zijn kleding, en nu wordt ook duidelijk hoe hij geld overhoudt voor zijn motoren. "Dit was ooit een batmanshirt, maar dat logo is helemaal versleten. Ik heb hem tig jaar, maar het zit heerlijk. Net als oude schoenen. Die gaan zich naar je lichaam vormen. Ik moet praktisch op mijn blote voeten lopen, voor ik nieuwe haal."

In de serie Pitstop kijkt het programma Damsko mee met Amsterdammers die de benen strekken, de auto wassen, stofzuigen of even de batterij opladen bij het tankstation. Alle afleveringen zijn hier terug te zien.

Gestolen objecten uit Rijks en Wereldmuseum teruggegeven aan Indonesië

Sat, 10 Oct 2026 10:00:00 GMT

Twee objecten uit het Rijksmuseum en één uit het Wereldmuseum worden teruggegeven aan de Indonesische staat. Het gaat om een diamant, een traditioneel zwaard en een handgeschreven koran. De objecten zouden in de koloniale periode geroofd of onder dwang zijn verkregen.

In totaal worden twintig collectiestukken teruggegeven. "Met deze teruggave, op advies van de Commissie Koloniale Collecties, dragen we bij aan het herstel van historisch onrecht", zei minister Rianne Letschert (OCW) gisteren bij de bekendmaking van de teruggave. "Deze objecten hebben een grote culturele en historische waarde voor Indonesië. Ze hadden nooit in Nederland moeten zijn. Dit onrecht zetten we nu recht."

Zwaard

Het traditionele zwaard dat wordt teruggegeven was sinds 2004 in het bezit van het Rijksmuseum. De eerst bekende eigenaar was Frits van Daalen. Hij werd in 1904 benoemd tot gouverneur van Atjeh. In 1910 werd hij commandant van het Koninklijk Nederlands-Indonesisch Leger (KNIL).

Van Daalen had, ook bij tijdgenoten, een zeer gewelddadige reputatie tegen de inheemse bevolking in toenmalig Nederlands-Indië. Ook hield hij zich niet altijd aan de regels die voorschreven dat buitgemaakte wapens overgeleverd moesten worden aan de Nederlandse overheid. In plaats daarvan hield hij ze vaak voor zichzelf.

Of hij ook dit specifieke zwaard roofde, konden onderzoekers niet vaststellen. Het zou ook kunnen dat hij het zwaard heeft aangekocht. Toch is de kans dat Van Daalen het zwaard roofde aannemelijker. De zwaarden die hij kocht waren over het algemeen namelijk bijzonderder dan de zwaarden die hij roofde. Dit zwaard was voor die tijd vrij normaal.

Diamant en koran

Daarnaast keert dus ook de diamant van Banjarmasin terug naar Indonesië. Die heet zo omdat het ooit eigendom was van Panembahan Adam, de sultan van de Indonesische stad Banjarmasin. Toen die Sultan overleed werd de stad door Nederland veroverd. De diamant werd geroofd, naar Nederland gestuurd en geslepen tot een rechthoek van 36 karaat. Sinds 1902 ligt de diamant in het Rijksmuseum.

Ook een handgeschreven koran wordt teruggegeven aan Indonesië. Het boek was ooit van de Indonesische vrijheidsstrijder Teuku Umar, die zich eind 19e eeuw verzette tegen de Nederlandse kolonisten. De koran werd de laatste jaren beheerd door het Wereldmuseum.

Voormalige keuken Bijlmerbajes wordt nachtclub voor 3000 bezoekers

Sat, 10 Oct 2026 05:14:00 GMT

Tot tien jaar geleden zaten in de Bijlmerbajes nog zo'n 700 gedetineerden. De gevangenen zijn weg, maar sinds een paar jaar dient een gedeelte van de voormalige gevangenis als nachtclub. De ruimte naast die club, waar vroeger gekookt werd, stond nog leeg. Die ruimte wordt nu ook een nachtclub voor 3000 bezoekers, onder de noemer: Bajes.

Tijdens het komende Amsterdam Dance Event (ADE) gaat de nieuwe ruimte voor het eerst open. Wouter Flipse en Bas van Wersch zijn mede-eigenaar en namen AT5 mee voor een rondleiding. Hoewel je niet direct doorhebt dat je je in een oude gevangenis bevindt, zijn de sporen van het verleden toch nog op sommige plekken zichtbaar.

Stickers op het raam

Al snel komen we bij een raam volgeplakt met stickers, afkomstig van appels. "Ik weet niet precies hoe het komt", vertelt Flipse. "Maar ons verhaal is dat gedetineerden ze opplakten tijdens hun pauze."

Flipse en Van Wersch zijn blij dat ze nu een club kunnen openen in Oost. "De meeste nachtclubs zitten in West", zegt Flipse.

Op de openingsavond trappen de dj's Job Jobse en Chris Stassy af met een 'back-to-back sessie'. Wie er bij wil zijn, heeft pech: het is stijf uitverkocht. Ook de vraag naar tickets op andere avonden is groot.

Naast een nachtclub biedt Bajes ook ruimte voor andere kunstvormen. Zo is er tijdens ADE ook een balletvoorstelling en zullen er kunstexposities plaatsvinden.

Bajes heeft een vergunning voor minstens twee jaar, maar de hoop is om nog langer te kunnen blijven. "Maar je weet het nooit in Amsterdam", vertelt Flipse.

Wereldmuseum opent tentoonstelling over disco: van dansvloer tot strijd voor rechten

Fri, 09 Oct 2026 06:51:48 GMT

Het Wereldmuseum, de nieuwe naam van het Tropenmuseum, opent dit weekend een nieuwe tentoonstelling over het muziekgenre disco. In de tentoonstelling staat de strijd van het genre centraal. Hoe de hippe en populaire muziek leidde tot een maatschappelijke revolutie.

Bekende nummers, prachtige platenhoezen, neonverlichting en feestelijke outfits. De tentoonstelling neemt je mee langs honderden iconische tracks terwijl het verhaal van disco wordt verteld. Van de undergroundclubs van New York tot een gigantisch populair genre in de jaren 70.

Maar het genre is veel meer dan flitsende discoballen en hippe dansmoves. De tentoonstelling laat zien hoe disco onlosmakelijk verbonden is met grote maatschappelijke veranderingen. Zo veranderde niet alleen de muziekindustrie en het nachtleven, maar werd disco ook een katalysator voor de emancipatie van Afro-Amerikanen, Latijns-Amerikanen, vrouwen en queer- en transpersonen. De tentoonstelling neemt je mee van de dansvloer tot aan deze maatschappelijke strijd voor rechten.

De tentoonstelling is te zien van 10 oktober 2026 tot en met 22 augustus 2027.

Nieuw kunstwerk in aquarium van Artis moet je laten voelen alsof je diep in de zee bent

Mon, 05 Oct 2026 11:43:21 GMT

Een duik in het diepe nemen, dat is de bedoeling van het nieuwe kunstwerk in het aquarium van Artis dat vandaag is geopend. Deep Seeing Currents, van de Deens-IJslandse kunstenaar Olafur Eliasson, bootst met licht en geluid een reis naar het diepste van de zee na.

In een compleet donkere ruimte in het sinds juni heropende aquarium daal je in 12 minuten steeds dieper af in de zee, tot 11 kilometer. In eerste instantie zijn de geluiden nog herkenbaar, zoals klotsende golven. Maar hoe dieper je in de zee terechtkomt, des te aparter de geluiden worden. Afbrekende ijsschotsen, het gezang van walvissen en een onderzeese vulkaan die uitbarst.

De reis bestaat uit 55 geluiden en zachte ledverlichting in het plafond. Geen enkel van de geluiden met de computer gegenereerd, maar allemaal in de zee opgenomen. Tijdens expedities of onderzoeken naar de diepzee.

Het kunstwerk is gemaakt door Olafur Eliasson. Artis wilde graag met de kunstenaar samenwerken, omdat hij in zijn werk veel aandacht besteedt aan ecologie. De kunstenaar was zelf ook enthousiast over het idee. "De diepzee is zo afgelegen en zo onherbergzaam voor ons dat we haar niet rechtstreeks kunnen ervaren. Tegelijkertijd is het een soort blinde vlek: een enorm leefgebied waarover we nog altijd heel weinig weten."

Schrijvers protesteren bij Meta tegen gebruik teksten: "Ordinaire broodroof"

Tue, 29 Sep 2026 17:00:00 GMT

Meer transparantie, een eerlijke vergoeding en zeggenschap over het gebruik van hun teksten. Daarvoor protesteerden schrijvers, journalisten en vertalers vandaag bij het hoofdkantoor van Meta. Ze zijn boos dat hun teksten zonder toestemming worden gebruikt om AI-taalmodellen te trainen: "Het is ordinaire broodroof."

'Ik wil mijn woorden terug, ik wil mijn woorden terug!', scanderen zo'n honderdvijftig actievoerders vanmorgen bij het Pakhuis, waar het kantoor van Meta huist. 'Zonder ons werk geen AI', valt op een van de protestborden te lezen. De boodschap is duidelijk: blijf van onze auteursrechtelijke teksten af.

De protestactie is een initiatief van de Auteursbond, Stichting Lira en de NVJ. Zij eisen transparantie van bigtechbedrijven over hoe zij hun modellen trainen. In het geval van Meta gaat het om de Llama-taalmodellen. Volgens de organisatie maakt Meta voor die training gebruik van illegale databronnen, zogenaamde schaduwbibliotheken.

"We hebben geen idee wat er verder met onze teksten gebeurt, we krijgen er geen vergoeding voor, en het wordt tijd dat Meta daar verantwoording over aflegt", zegt auteur en vertaler Maria Postema.

"Wij zijn echte mensen, we hebben echte dingen gemaakt", aldus schrijver Gustaaf Peek. "En die echte dingen die zijn gejat door een heel groot, machtig, bijna monopolistisch bedrijf."

Rechtszaak

Eerder riepen de organisatoren Meta al op te stoppen met het onrechtmatige gebruik van hun teksten, maar dat leidde niet tot een oplossing. De actie van vandaag dient als aftrap van een collectieve procedure die Lira, de Auteursbond en de NVJ aanspannen tegen Meta.

"Kijk, jij zet ook de deur van je huis niet open en zegt: kom maar binnen, haal alles weg, dus dat zeggen wij ook niet", licht Liesbet van Zoonen van de Auteursbond toe. "Het moet gewoon stoppen en je kunt dit niet over je heen laten gaan."

Met de aanstaande rechtszaak vragen de partijen de rechter om vast te stellen dat het trainen van AI-taalmodellen op basis van werken uit schaduwbibliotheken niet mag en te verbieden dat Meta AI-taalmodellen aanbiedt die mede op die manier zijn getraind.

Zwarte lijst

Auteurs zijn niet alleen boos over het ongeautoriseerde gebruik van hun werk, maar vrezen ook voor hun inkomsten. 'Ga je schamen, kleptomane nitwits!', prijkt op het protestbord van journalist Annette Wisman. "Een van mijn opdrachtgevers is veel met AI gaan werken en vroeg mij op basis van suggesties van ChatGPT om gingen aan te passen. Op een gegeven moment zijn ze steeds meer zelf gaan doen."

Gustaaf Peek: "Je kon een tijdje een tijdje geleden opzoeken of je werk gebruikt was voor de ontwikkeling van taalmodellen. Dat heb ik gedaan en meerdere van mijn titels stonden op die zwarte lijst van gejat werk. Het is hele ordinaire broodroof."

Petitie

Nadat nog een aantal leuzen te hebben gescandeerd, lopen de demonstranten naar de ingang van het Meta-kantoor. Ze willen hun petitie overhandigen, die ruim tweeduizend keer werd ondertekend, overhandigen. Het bedrijf stuurt een beveiliger naar buiten om de honneurs waar te nemen: "Is dit de petitie?" Hij zwaait nog even naar de demonstranten voor hij weer naar binnen loopt.

Een feestje om het Leidseplein weer voor de Amsterdammer te maken

Tue, 29 Sep 2026 10:12:29 GMT

Afgelopen weekend werd met een feestje in Club Up een poging gedaan tot het 'reclaimen' van het Leidseplein. Het Leidseplein moet weer voor alle Amsterdammers worden, vinden de organisatoren. Het feestje kwam vanuit een Instagram-pagina tot stand met als dresscode: skinny jeans. Onze social-verslaggever Luna ging langs.